PTTK rozwija i upowszechnia krajoznawstwo i turystykę kwalifikowaną we wszystkich jej formach. Towarzystwo stwarza warunki ułatwiające turystom i krajoznawcom wędrowanie po kraju i za granicą – pomaga w wędrowaniu indywidualnym. Towarzystwo stworzyło i upowszechnia system odznak turystyki kwalifikowanej służący rozwojowi zainteresowania różnymi formami turystyki i krajoznawstwa. PTTK popularyzuje wiedzę o najbardziej atrakcyjnych turystycznie regionach Polski oraz promuje w kraju i zagranicą polski produkt turystyczny – turystykę aktywną.

Oddziały PTTK są podstawowymi terenowymi jednostkami organizacyjnymi PTTK i posiadają osobowość prawną.
Członkiem PTTK może być osoba zainteresowana realizacją celów PTTK, deklarująca przestrzeganie Statutu PTTK. 
Członkostwo PTTK powstaje poprzez złożenie w oddziale deklaracji realizacji celów PTTK i przestrzegania Statutu PTTK oraz opłacenie składki członkowskiej i wpisowego oraz przyjęcie w poczet członków przez zarząd oddziału.

Deklaracja członkowska

Statut PTTK
(tekst jednolity, uwzględniający zmiany uchwalone 7 kwietnia 2018 r. przez Nadzwyczajny Zjazd PTTK oraz przyjęty przez Walne Zebranie Członków Oddziału PTTK w Końskich w dn. 17 września 2022 r.)